Ama Lur Eguna

.facebook_1461327154404

http://www.nabarralde.com/nafarroa-historia/banatzaileak/3nagusimitolo.htm

Euskal mitologia eta alegiak

Gainerako herri eta kulturetan gertatzen den bezala, euskal mitologiaren oinarriak ere, alegiazko kontakizun, elezahar, sasi-jainko eta antzinako heroien balizko egintza edo egiazko gertaeren kondairak dira; gehienetan, izadiaren indarra edo gizakia eta jeinuen arteko harremana kontatzen dute. Jakin badakigu, ordea, gugana iritsitakoak jatorrizko haien hondarrak beterik ez direla. Batetik, zelta, erromatar, bisigodo, arabiar eta franko-gaztelarrek gure kulturan oro har izan duten eraginagatik; eta bestetik, eliza katolikoak bere alde moldatzeko egindako mendeetako manipulaziogatik egungo elezaharrak oso modu kritikoan irakurri behar dira. Are eta gehiago, antzinako alegiak ahoz aho mendeetan kontatu ondoren, aurrekoen arrasto idatzirik ez eta ezkutatze errazak zirela, eliz gizonek, batez ere, idatzian eman dutelako.

Elezaharren araberako genesia zertxobait berezia da; lurraren alegiak erakusten digu lurra edo Amalurra dela gizakiaren bizilekua, eta lurrak sortu zituela ilazkia lehenik eta eguzkia ondoren. Hortaz, gizakia ilunpean bizi zen hasieran, Lur barnetik ateratzen ziren jeinuen beldur. Jeinu horiek itxura askotan azaldu ohi ziren: adarbakar, gaueko, gizotso, iditu, zezengorri… eta abarren itxuran. Hala ere, badira izaki ezagunaren itxura jakina hartu gabe gizakien gaineko eragina duen jeinurik ere: Airekobelagile, beldur-haize eta Maide, gerixetiehiztari-beltza, Mateo txistu

Euskal mitologiaren goreneko pertsonaia Amagoi da, Mari izenez ezagutuagoa. Lur barruan bizi da eta idinarruetan gordetako altxor handiak zaintzen ditu, Urrezko txekorraren alegiak erakusten duen moduan. Besteak beste honako lekuak aipatzen dira Mariren bizilekutzat: Aizkorri, Aketegi, Aloña, Anboto, Arleze, Askaata, Ausa-Gaztelu, AuzaHaustokietaIrati, Ñañarri eta abar. Mariri senar edo senargai asko ezagutzen zaio: Maju; Sugoi …, bi seme: Atarrabi eta Mikelats, eta horien irakasle dena: Etsai. Gainera, Marik beste jeinu askoren gain eragin zuzena du: ahari, ahatxe, Eateihizi, behigorri

Baina lur planetan beste izakiak ere bizi dira: Anxo jeinuaren alegiak kontatzen duena adibidez. Izugarrizko indarra duten Basajaun; BasandereTartalo bi alegietan azaltzen dena: Tartaloren eraztuna eta Tartalo eskerronekoa. Antzinako jentil hauek bere indar izugarriari esker sekulako harriak jaurtitzen dituzte: sansonarri, jentilarri, Alotza…, alde batetik bestera ibiltzeko bide bereziak dituzte: jentilzubi…, zenbaitetan beren indarra magikoa da: Adur aztiaren alegian kontatzen den moduan, eta bestetan, aberatsak dira: urrezko ohazala… 

Badira jeinu onak: EtxejaunIditu…, baina, baita bihurriak ere: galtzagorri, familiarrak, inguma, iratxoakmamurMendiondoko euliak…, edo zehaztu gabeko mamuak: Baigurako artzaintsa

Euskal mitologiako beste pertsonaiak, garrantzi handikoak ere, lamiak eta lamiei lotutako pasarteak dira: lamiaAmilamia eta Lezaoko Amilamia alegia, Ligiko zubia, Lihoaren penak, Munagurengo lamiak

Kristautasuna etorri aurretik Lur planetan bizi diren jeinuez gain, bada euskal mitologian gurtua izan den Jainkorik ere: Urtzi eta honekin lotutako aste egunak: egu, baita bestelako pertsonaiak: Argi arima galdua, ehortze-eremuak: trikuharriak, AizkomendiArbeiza, Arreo, hilarriajentilbaratzjentiletxe, Marietxea, mairubaratze, hainbat alegien arabera hilerriak egin zituzten: mairuak, gizaki txikiak bizi ziren: Baratxuri, edo geroago deabru bihurtuko zuten pareko pertsonaia: behor zuriagizona eta katua, eta antzeko: txakur zuzidun

Erromatarren garaiko jainkoak Euskal Herrikoekin nahasturik agertzen dira, haiek ekarritako kultur, jakintza eta ekonomia sistemari lotuak: Aberri; Aereda; Ageio; Alarabi… Euskaldun indartsu baten eta erromatarren arteko borroka kontatzen du Arbuluko indartsuaren alegiak eta Europa osoan errotu ziren inauteri, Markitos, zanpantzar, joaldunak, Miel-Otxin, Zaldiko, Ziripot,

Kristautasunaren ondorioz, deabru bihurtutakoak: Aiar, ahiarra, deabrua, gabon zaharmamu, mikolas, doministikuTxerrenen adina,  kristauak: Birila abadea, eta kristauak ez zirenak: Baratze,

Kristautasunari erreferentziarik gabe: herensuge bi aldaeratan: Arrasatekoa eta Iparraldekoa, Hiru olatuak, Ilargiaren isla, ilargiaren isla, ilargia eta gizona, lamia eta emagina, Lamia eta atsoa, Lamia ezkongai, lamia eta harri pikatzailea

Erlijio berriak indarra hartzen zuen neurrian antzinako jeinuen baztertzea edota asimilazioa eragin zuen, honakoa da horren erakusle nabarmenena: “Sortu da jende txiki perrua / akabatu da, jende humanoa”. Jentilen amaierari lotutakoa: Kixmi,

Eliz katolikoak indarra hartu zuenean deabrutu egin zituen bere eginkizunari egokitzen ez zirenak: sorginak, akelarreak, eta honi lotutako alegiak: DominikaZugarramurdiko sorginak, Intxixu, Borgotako lamia eta sorgina, sorgina eta konkorra, sorgin berri, sorgina eta haurra, sorgin bahitzailea, Sorgin-saldu baten ukendua, eta honi lotutako animali mitologikoak: akerbeltz

Bereak ere ezarri zituen: arimatenporak, zotalegun, zozomikoteak, harpeko saindua, Gaueko, Madarikazioaren inguruan: Txandia, edo ideologia honi lotutakoak kutsatu: Gizona eta sugeaIkazkina eta Herioasagutxoen ipuina, Salbatoreko kandelagailua… Euskal Herrian garrantzi handia hartu zuten saindu asmatuak: Madaleine Larralde, Leon, San Fermin,

Alegi batzuk Judutarren kontra Inkisizioa sortu zuenekoa kontatzen dute: dorre misteriotsua

Eta beste hainbat bide beretik hartuak: kaskarot, AgoteakAztibegikoGizotso, Kutun, zuzi, Mutil beldurgabea, Ni neu naiz, Ontza zuria, Printzesa irriz…  Basiliskoa, eta alegia

Historikoak: Albreteko Joana, Beltzuntzeko Gaston, Jaun ZuriaLopez de Haro eta Mari lamia, Goñiko TeodosioAlos-dorrea, Antso erregea, mairuaren leizea, Muntxaraz, Naiarako Santa Maria tenplua, Zaldiarango mairua, Eta modernoak: Aitor

Kondaira eta sinboloen munduan oso aberatsa da, ikusten denez, Euskal Herria. Zoritxarrez, asko, betiko galduak edo behar berrietara egokituak azaltzen zaizkigu.

Anuncios

Santo Tomás 2016

El pasado 22 de diciembre celebramos la fiesta de Santo Tomás. Gracias a los niños y niñas que participaron en el taller de Navidad, que lo organizaron todo, la fiesta fue un éxito y salió todo genial. Gracias también a los miembros de la Ampa y a todos los padres y madres que participaron y ayudaron a que todo saliera bien.

 

¡GURE KULTURA MUNDUAN!

La Ampa, de la mano de la empresa Gardabera, pone en marcha por tercer año el proyecto Euskal Etxeak. Los pasados años el equipo de niños y niñas participantes contactaron con diversas Euskal Etxeak de otros países, y ahora en este curso lo que se pretende es afianzar y consolidar los contactos realizados. El objetivo es crear un equipo de alumnos y alumnas que trabaje la cooperación, el trabajo en grupo, la responsabilidad y el desarrollo de la creatividad. Para el desarrollo del trabajo utilizarán diferentes medios, en especial el informático.

El proyecto comenzará el próximo día 2 de marzo. Se reunirán todos los miércoles hasta el 8 de junio, que será el último día. En total 13 sesiones en horario de 12:30 a 13:30.

Está dirigido a niños y niñas de 4º, 5º y 6º. La actividad está subvencionada para socios de la Ampa, para los no socios tendrá un coste de 20 euros. Los socios de la Ampa tendrán prioridad a la hora de la inscripción en el caso de que las plazas no sean suficientes.

Los interesados deberán rellenar los datos y  depositarlos en el buzón de la Ampa antes del jueves día 26.

¡ANIMAOS!

Uribarri eskolako IGEak hirugarren aldiz, Gardaberaren eskutik Euskal Etxeak  proiektua eskeintzen dizue. Aurreko urteetan ikasleak beste herrietako euskal etxeekin kontaktuan jarri ziren. Helburua izango da elkarlana, talde lana, ardura  eta sormena lantzeko ikasle talde bat sortzea. Lan hau burutzeko baliabide desberdinak erabiliko dituzte, hain zuzen, informatika.

Proiektua martxoaren 2an hasiko da eta ekainaren 8an bukatuko da. Guztira 13 saio izango dira.12:30etatik 13:30etara.

4.,5.eta 6.mailako ikasleentzako zuzenduta. IGEko kideentzako dohainik  izango da eta kiderik ez direnentzako 20€. Plazak baino eskaera gehiago baldin badago IGEko kideek lehentasuna izango dute.

Proiektu honetan parte hartzeko beheko  papera bete eta IGEko postontzian utzi. Osteguna 26 arte duzue aukera.

¡ANIMA ZAITEZTE!

NOMBRE/IZENA:

CURSO/KURTXOA:

TELEFONO/TELEFONOA:

EXTRAESCOLARES –

LOGO_BERRIA-2

¡¡AUN QUEDAN PLAZAS!!

EXTRAESCOLARES

AJEDREZ: Trabajamos la concentración, la agilidad mental y la capacidad de análisis. De 1º a 6º ( 18 €/mes)

INGLES: Durante las clases hay juegos, canciones, manualidades… de manera que los niñ@s aprendan el idioma divirtiéndose. De 4 años a 2º (18€/mes)

BAILE MODERNO: Proporciona a los niñ@s entretenimiento a través de la música, el ritmo y el ejercicio físico. Desde 5 años a 6º (20€/mes)

MUSIKAREKIN JOLASTEN: Se basa en despertar y desarrollar las potenciales musicales de los niñ@ jugando. Desde los 4 años hasta 6º. ( 16€/mes)

XAKEA: konzentrazio, buruko bizkortasuna eta azterketarako gaitasuna egiten dugu lan. 1. mailatik…6. mailara (18€/hilabetea.)

INGELESA: Jolasak, abestiak, eskulanak… egongo dira umeak hizkuntza ikasteko. 4 urtetik 2.mailara. (18€/hilabetea.)

DANTZA MODERNOA: Musika,erritmoa etaariketa fisikoaren bidezentretenimendua eskaintzen du. 5 urtetik 6. mailara (20€/hilabetea)

MUSIKAREKIN JOLASTEN: umeen musika apina esnatu eta garatzen du jolasten. 4 urtetik. 6. mailara (16€/hilabetea)

………………………………………………………….dejad en el buzón del ampa/ige posta-ontzian utzi………………………………….

 

Nombre/Izena:

Apellidos/Abizenak:

Curso/kurtsoa:

Telefono/telefonoa:

Actividad/ekintza:

 

 

¡¡¡ESKAINTZA BERRIA!!!

¡¡¡NUEVA OFERTA EXTRAESCOLAR!!!

DANZA DEL VIENTRE

 

Estas clases están dirigidas a madres, padres y niñ@s desde los diez años. Zuzenduta dago hamar urtetik gorako pertsonentzako.

Precio/ ordaindu beharrekoa:

  • 18€/mes por 1 hora a la semana. Hilero astean ordu bategatik.
  • 32€/mes por 2 horas a la semana. Hilero astero bi ordugatik.

Según inscripción se puede reducir el precio. Zenbait eta jende gehiago merkeago aterako da.

Si estas interesado llama al teléfono del ampa  615  782 701, o depositando la solicitud en el buzón.

Gustokoa izan ezkero 615782701 telefonora deitu edo gure posta ontzian utzi papera.

 

……………………………………………………………………………………………………………………………………………….

 

Nombre/Izena:

Apellidos/Abizenak:

Curso/Kurtsoa:

Teléfono/Telefonoa: